Fekk hjernekreft: I september 2018 merka sjøfartsdirektør Olav Akselsen at helsa byrja å skranta. På nyåret i 2019 påviste legane hjernekreft. No slåst han for livet. Foto: Henrik Mundal Andreassen

«Eg er ikkje så redd for å døy, men eg er veldig redd for ikkje å få leva»

Då Olav Akselsen (54) mista både energi og smak trudde han at det var 30 år med stort arbeidstrykk som sparka han i baken. Så fann legane kreftsvulsten i hjernen.

– Sluttresultatet? Nei, det veit eg jo ikkje. Kreften kan ikkje opererast, så eg er avhengig av at behandlinga fungerer. Eg kan berre sitera legen. Han seier at framtida får visa kvar dette endar, men at det er grunnlag for ein viss optimisme. Men det er tøffe tak, det er det ikkje noko vits å leggja skjul på.

Puslespel: Olav Akselsen plukka sjølv ned det såkalla Myklebust-huset i Sæ planke for planke. Det blei tidenes puslespel då han skulle setja huset opp igjen på Rubbestadneset på Bømlo. - Eg trur dei som i si tid budde her hadde kjent seg igjen om dei kom inn her no, seier han. Foto: Henrik Mundal Andreassen

Olav Akselsen, sjøfartsdirektør - og tidlegare stortingspolitikar og olje- og energiminister for Arbeidarpartiet - sit på kjøkenet sitt i feriehuset i Blomdalen på Rubbestadneset på Bømlo. Dette var ein gong hovudhuset på eit lite småbruk i Sæ på Stord - der Kunnskapshuset i dag ligg. Akselsen plukka i si tid huset ned for hand, planke for planke, og førte det opp att på morsgarden på Rolfsnes. Galskap, sa folk. Men det skal me koma tilbake til.

Akselsen byr på pulverkaffi og set seg tilbake på kjøkenstolen. Han dreg handa gjennom det tette, kraftige håret, som så smått har byrja å gråna her og der. Men det er ikkje berre fargen som har endra seg.

– Eg har faktisk fått litt krøller. Folk har spurt om eg har teke permanent. Men det har eg jo ikkje, seier Akselsen med eit lite smil.

Det var på haustparten i 2018, i slutten av september, at Akselsen merka at noko var gale.

– Eg har alltid hatt god helse og vore lite sjuk. Etter at eg blei tilsett som sjøfartsdirektør i januar 2010 har eg berre vore borte frå jobb éin dag. Men no merka eg brått at eg var trøytt og uopplagt. På jobb gjekk det for så vidt greitt. Men då eg kom heim frå jobb så var det ikkje så mykje att. Eg brukte å leggja meg på sofaen, og der låg eg fram til eg skulle leggja meg. Eg hadde null energi og smakssansen forsvann, fortel 54-åringen.

Akselsen var Arbeidarpartiet sin nye wonderboy då han blei vald inn på Stortinget i 1989, berre 24 år gammal. Høg, mørk og folkeleg - og med ei kraftig vestlandsrøyst som kom gjennom tv-skjermane til folk.

Så stor stjerne fekk Akselsen blant sine eigne at han mellom 17. mars 2000 og 19. oktober 2001 var olje- og energiminister i Jens Stoltenberg si eittpartiregjering. Såleis er han van med lange arbeidsdagar og lite søvn.

– Uansett kor hardt eg har jobba i livet, så var det ingenting som ikkje kunne løysast med ei god natts søvn, eller to. Men sånn var det ikkje i dette tilfellet.

Fakta

Olav Akselsen (fødd 28. august 1965 på Stord) er sjøfartsdirektør og tidlegare politikar for Arbeidarpartiet.

Han blei vald inn i Stord kommunestyre i september 1983, berre éin månad etter at han fylte 18 år.

Akselsen blei vald inn på Stortinget frå Hordaland i 1989. Han sat i 20 år, gjennom fem periodar, fram til 2009.

Som olje- og energiminister mellom 17. mars 2000 og 19. oktober 2001 var han ansvarleg for børsnoteringa av det tidlegare heilstatlege selskapet Statoil i 2001.

Akselsen har mellomfag i geografi frå Universitetet i Bergen i 1988 og to års yrkeserfaring som tømrar ved Sunnhordland Bygg 1986-1987.

Akselsen sat i følgjande komitear på Stortinget, i løpet av sine fem periodar:

2005–2009 Leiar i utanrikskomitéen.

2005–2009 Leiar i den utvida utanrikskomitéen.

2001–2005 Leiar i næringskomitéen.

2001–2005 Varamedlem i den utvida utanrikskomitéen.

1997–2001 Leiar i energi- og miljøkomitéen frå 22. februar 2000.

1997–2001 Medlem i energi- og miljøkomitéen.

1997–2001 Medlem i valkomitéen.

1993–1997 Sekretær for justiskomitéen.

1993–1997 Medlem i den utvida utanrikskomitéen frå 16. desember 1996.

1993–1997 Varamedlem i den utvida utanrikskomitéen.

1993–1997 Varamedlem i valkomitéen.

1989–1993 Leiar i justiskomitéen frå 22. april 1993.

1989–1993 Medlem i justiskomitéen.

1989–1993 Varamedlem i kontrollkomitéen.

1989–1993 Varamedlem i den utvida utanrikskomitéen.

1989–1993 Medlem i ullmaktskomitéen.

(Kjelde: stortinget.no)

Artikkelen held fram under annonsen.

Stordabuen gjekk til legen, men tok ingen sorger på forskot. Legane lurte først på om plagene kunne vera relaterte til øyre, nase, hals-problematikk. Det var også andre teoriar, dei fleste av dei alvorlege. Kreft, MS og demens. I desember blei Akselsen sjukemeldt, og sendt på MR. Det blei gjort funn, men dei var uavklarte. men enno var svaret to månader vekke. Ventetida var vond.

I februar 2019 - for eit drygt år sidan - kom det nedslåande svaret.

– Legane fann to svulstar i hjernen min, éin i hovudhjernen og éin i veslehjernen. Det er eigentleg snakk om éin svulst som kan sjåast ut som to, i og med at dei heng saman i ein tynn tråd, forklarar sjøfartsdirektøren.

Biopsien avslørte at det var hjernekreft. Eit liv som har gått i hundre kilometer i timen, heilt sidan tenåra, hogg brått inn bremsene.

På sidelinja: Olav Akselsen måtte setja livet på vent då han fekk hjernekreft. Han har respondert bra på behandlinga, og er i skrivande stund 50 prosent tilbake på jobb som sjøfartsdirektør. Om han blir heilt frisk frå sjukdomen veit han likevel ikkje. Foto: Henrik Mundal Andreassen

I staden for å falla saman, blei Akselsen utolmodig etter å koma i gang med behandlinga.

– Eg føler at eg alltid har sett på meg sjølv som ein person med ei god grunninnstilling - sett lyst på livet, rett og slett. Eg har aldri grave meg ned i depressive tankar om at dette kjem til å gå rett vest.

I staden kjenner Akselsen på kjensla over å ha vore heldig i livet.

– Det er sjølvsagt ikkje noko kjekt å få kreft, det er nok alle samde om. Men eg trur det er eit amerikansk uttrykk som heiter «born under a lucky star». Det er litt meg. Eg har vore med på utruleg mykje i livet, reist, møtt mange folk og vore med på masse kjekke ting. Eg har vore heldig.

– Så du tenkte aldri «kvifor meg»?

– Eg er glad for at dette er ein sjukdom som ikkje er livsstilsrelatert - at eg ikkje treng angra på ting eg har gjort, sigaretten eg har røykt eller drammen eg har drukke, eller noko sånt. Dette er pur ulukke. Tilfeldig. Så eg har meir konstatert at sånn blei det, og prøver etter beste evne å gjera det beste ut av det.

Artikkelen held fram under annonsen.

Tøffe tak: Legane på Haukeland ønskjer ikkje å gje Olav Akselsen falske voner. Samstundes har han responert bra på behandlinga, og legane gjev uttrykk for at det skal vera grunn til ein viss optimisme. Her er Akselsen i gang med strålebehandling i mars i fjor. Foto: Privat

I mars i fjor var han i gang med behandlinga.

– Først budde eg på pasienthotellet ved Haukeland og fekk stråling i seks veker. Etter det så har eg fått cellegiftbehandling heime, og vore i Bergen på oppfølging og konsultasjon éin gong i månaden.

Cellegifta har han teke i ampullform - totalt tolv rundar á fem dagar.

– Eg har vore heldig, og tolt behandlinga godt. Eg har ikkje vore sjuk eller kvalm. Det er heller manglande energi som har vore hovudutfordringa.

Akselsen er også open om at han på eit tidspunkt har vore avhengig av rullator for å ta seg fram.

– Kreftsvulsten pressar på balansenerven. Det har også vore eit visst press på synsnerven, noko som har gjeve meg dobbeltsyn. Eg har også tidvis høyrt ut som at eg har tre i promille, då eg har vore nummen i tunga. Men eg er blitt merkbart betre, og MR-bileta syner at svulsten er blitt mindre. No kan eg gå fleire kilometer med stavar, og også eit stykke utan, seier han.

Lørdan: Olav Akselsen helsar på tv-kjendis Dan Børge Akerø på Stortinget i 2008. Foto: Per Egil Larsen

I oktober i fjor var han tilbake i jobb som sjøfartsdirektør, i ti prosents stilling. Frå januar har han jobba 50 prosent, og reiser til Haugesund tre dagar i veka.

– Eg har ikkje lov til å køyra bil, så jobben medfører ein del logistikk - det å koma seg av og på bussen, og sånn. Men det går rimeleg greitt. Helsemessig så føler eg meg ikkje trøyttare av å gå på jobb, men enno er eg i ein slags innføringsfase. Eg føler det går rett veg, og vonar at eg kan auka arbeidsmengda litt etter litt utover våren.

Han set pris på å vera tilbake i loopen, sjølv om det er på redusert basis.

– Det å brått bli plassert på sidelinja er ikkje noko stas. Eg har ein jobb som eg er veldig glad i, og som er variert. Jobben gjev meg også ein omfattande omgangskrins, som eg set stor pris på. Eg har halde kontakten med jobben heile vegen, og vore med på leiarmøte på telefon og video, og også vore fysisk til stades når eg har kunna det. Eg har prøvd så godt det har late seg gjera å halda meg orientert, og i stand til å gå tilbake. Men det er klart, når eg har vore under behandling så har eg eigentleg hatt nok med det.

Artikkelen held fram under annonsen.

Privat så ønskjer Akselsen å dra fram heiagjengen sin, som han kallar dei - med kona Astrid i spissen, dei tre barna på 17, 21 og 24 år og vener og annan omgangskrins.

– Dei har vore heilt avgjerande oppi dette.

Astrid slit sjølv med store helseproblem etter at ein prolapsoperasjon gjekk gale for ti års tid sidan. Ho vedgår at det har vore tøffe tak etter at ektemannen fekk kreft.

– Ja, det har det vore. Så mykje meir er det ikkje å seia om det, seier ho.

Olav Akselsen skryt av kona si.

– Ho har eigentleg meir enn nok med sin eigen helsesituasjon, så for henne så er kreftsjukdomen min sjølvsagt ei stor ekstrabelastning. Men no har ho jo vore nøydd til å ta seg av meg i tillegg. Eg har ikkje vore brukande til så mykje. Oppe i alt det vonde så har det vore godt å vera to, vedgår han.

– Er du redd for å døy?

– Nei, eg er ikkje så redd for å døy. Men eg er frykteleg redd for ikkje å få leva. Eg føler at eg framleis har mykje ugjort, både privat og arbeidsmessig. I tillegg så har eg folk rundt meg, som eg er glad i, og som eg ønskjer å vera saman med.

Når Akselsen ser på livet sitt har han alltid trudd at han skulle koma til å døy mett av dage, og ikkje av sjukdom.

– Eg har ikkje gått rundt og tenkt at dette kom til å skje meg. Samstundes så er du jo fullstendig klar over at det kan henda, dersom du er uheldig. Men eg skal kjempa. Eg er på ingen måte mett av dage. Tvert imot så er eg svolten på livet.

Partimann: Arbeiderpartiet har stått sentralt i livet til Olav Akselsen, heilt sidan han som talentfull AUF'ar blei vald inn i kommunestyret på Stord som 18-åring. Her er det god stemning mellom han og tidlegare forsvarsminister Anne-Grete Strøm-Erichsen. Bak til venstre ser me blant andre mangeårig stortingsrepresentant for Ap, Jan Bøhler. Foto: Arkiv

Trebarnsfaren fortel at han har komme over portrettintervju der folk får spørsmål om kva dei ville gjort dersom dei hadde eitt år att å leva.

– Det spørsmålet har eg stilt meg sjølv etter at eg blei sjuk, og funne ut at eg ikkje ville ha gjort så mykje annleis. Eg har ikkje hatt noko behov for å reisa til Antarktis eller Himalaya, eller noko sånt. Eg har vore rimeleg nøgd med livet sånn det har vore, og ville har gjort det meste på same måte. Det er framleis mykje eg har lyst til å oppleva, men ikkje på den måten at eg vil leggja om livet mitt etter diagnosen.

Olav Akselsen har eit kjent fjes etter eit langt liv som rikspolitikar. Etter han blei sjuk så har han - ved sida av mange digitale helsingar - opplevd å bli stoppa på gata av folk som har kjent han att.

– Kva seier folk til deg?

– Dei har lurt litt på korleis det går, og sånne ting.

– Likar du å bli stoppa på gata?

– Ja, det har stort sett vore positive førespurnader, så det går fint det. Men det er ikkje sånn at eg vil oppfordra alle til å oppsøkja meg langs vegen, for å seia det sånn.

– Kva med kvakksalvarar og diverse predikantar? Har dei teke kontakt?

– Eg har blitt kontakta av folk som har sagt at dei har meg med i bønene sine. Og det er jo hyggjeleg, det, sjølv om eg ikkje er av den religiøse sorten. Men kvakksalvarar har eg blitt spart for. Predikantar, like eins. Ikkje har eg gjort noko for å oppsøkja dei, heller.

Akselsen har også halde seg borte frå Google.

– Eg har halde meg unna å lesa meg opp på kreft, og sånne ting. Eg stolar utelukkande på legane.

– Du er ein pragmatikar?

– Ja. Mitt inntrykk er at Haukeland universitetssjukehus er blant dei beste i verda. Det dei ikkje får til, er det ikkje så mange andre som får til, heller, trur eg.

– Du har fått føla det norske helsevesenet tett på kroppen. Kva inntrykk har du fått?

– Det har fungert veldig bra i mitt tilfelle. Eg har fått den pleie og behandling eg har hatt trong for, og slik eg ser det no så kjem eg til å skulda skatt for resten av livet. Eg er glad for at me har det systemet som me har i Noreg, at fellesskapet stiller opp når du treng det. Eg veit ikkje kva det har kosta samfunnet, men berre det å gå på sjuketrygd eit heilt år, og i tillegg få behandling, kostar enormt med pengar. Eit felleskassesystem som tek vare på deg er eit gode, og økonomisk så går eg garantert i skattemessig overskot.

Sjøfartsdirektør: Olav Akselsen hadde sete fem periodar på Stortinget då han blei sjøfartsdirektør i 2010 - ei stilling han framleis har. Her er han fotografert på kaien på heimstaden Stord. Foto: Arkiv/Sunnhordland

Olav Akselsen har lang medietrening. Han har likevel i løpet av det siste året nølt når pressa - også Sunnhordland - har teke i kontakt med tanke på intervju om helsetilstanden hans.

– Eg har halde ein låg profil. Grunnen til det er litt todelt. Det eine er at situasjonen har vore litt usikker og uavklart. Når folk har spurt så har eg ikkje heilt visst kva eg skulle seia. I tillegg så føler eg at sjukdomen er relativt privat, og har difor ikkje hatt så stor trong for å dela det med andre.

Det er etter Akselsen sitt eige ønskje me møtest i Blomdalen på Rubbestadneset på Bømlo. Her vaks mor hans, Aud Sortland, opp. I dag er den vakre eigedomen spreidd på fleire familiemedlemmer, som flittig brukar han til ferie og fritid. På sin del av eigedomen har Akselsen sett opp eit gammalt hus, som tidlegare stod på eit småbruk i Sæ. Planke for planke blei huset plukka ned, merka og katalogisert - og flytta frå Stord til Bømlo. 54-åringen har ingen familiær relasjon til huset eller eigedomen i Sæ, utover at han leika mykje der som liten, og hugsar så vidt Myklebust-søskenparet som budde der.

Flytta hus: Dette huset stod på eit småbruk i Sæ på Stord i over hundre år. Olav Akselsen plukka det ned for hand, og reiste det opp att på Bømlo, i tråd med moderne byggjekrav. Foto: Henrik Mundal Andreassen

– Eg er i utgangspunktet ikkje så glad i å fortelja så mykje om sjukdomen, og sånne ting. Eg ønskjer ikkje å bli redusert til «han med kreften». På ei anna side så er eg jo veldig stolt over å ha fått til dette huset, og det blei etter kvart ein lidenskap for meg, sjølv om dei fleste andre - kona inkludert - meinte det var galskap å gå i gang med. Og det har dei sikkert heilt rett i. Det har vore eit idiotprosjekt, som har gått i rykk og napp. Men det har vore gøy undervegs, og eg er nøgd med resultatet.

Akselsen fortel at han hadde gått og sikla på huset - som stod tomt i 30-40 år - lenge. Då Kunnskapshuset AS hadde overteke eigedomen, og kunngjorde at huset skulle rivast, tok Akselsen kontakt med Hans Oskar Vikse. Han fekk huset gratis, mot at han fjerna det sjølv. Dette var i 2008, året før Akselsen gjekk ut av stortingspolitikken.

Det var den gongen: Mange hugsar sikkert det såkalla Myklebust-huset i Sæ. Slik såg det ut før det blei rive.

– Huset er teke ned planke for planke. Først fjerna eg masse spiker. I første etasje var det limt på med aviser og tapet, og spikra på masse veggplater. Eg har høvla alle plankane, så har eg pussa dei. Ein kar spurte meg ein gong om eg hadde eit personleg namn på alle plankane. Det har eg ikkje, men det er ikkje langt ifrå, smiler Akselsen.

Stolt: Mange meinte at han gjekk i gang med eit idiotprosjekt då han ville flytta eit over hundre år gammalt hus frå Stord til Bømlo. Men den tidlegare olje- og energiministeren fortel at han har hatt det gøy med prosjektet. I dag kan han stolt visa fram resultatet. Foto: Henrik Mundal Andreassen

Kva tid huset er frå veit han ikkje sikkert. Men då han reiv fann han ei avis i ein vegg. Avisa var datert tilbake til 1889.

– Under rivinga gjekk det opp for meg at huset består av tre generasjonar tømmer, der den eldste delen er relativt gammal. Så mykje meir veit eg ikkje. Så dersom det er nokon som sit på informasjon om huset, så blir eg glad for det, seier han.

– Plankane er sett tilbake akkurat der dei stod?

– Ja, dette har vore eit puslespel.

Det flatpakka huset blei så flytta til Blomdalen, og då stoppa prosjektet opp.

– Me trudde ikkje det skulle bli noko problem å byggja, men det blei det. Det var i si tid regulert til bustadføremål her ute. Så blei området omregulert til LNF. Då me søkte Bømlo kommune om bygging fekk me grønt lys, men Fylkesmannen meinte det var feil farge på kartet. Neste kommuneplan blei det regulert tilbake, og me kunne gyva laus. Dermed låg huset «flatpakka» nokre år. Ikkje ideelt, men sånn blei det.

Fekk nei: I 2008 omtala Sunnhordland at Olav Akselsen hadde fått avslag på søknaden om å føra dette gamle huset opp på Rubbestadneset, på garden der mor hans vaks opp. I dag har han fått realisert husplanane. Foto: Per Egil Larsen

Jobben med å reisa huset starta i 2015. Akselsen sin plan var å bruka ein ettermiddag i veka, og tre helger i månaden i Blomdalen.

– Det blei sjølvsagt mykje meir enn det. Vanlegvis køyrde eg rett ut her etter jobb i Haugesund. Eg var på plass i 17-tida, og var heime mellom klokka 20.00 og 21.00 om kveldane. Så eg har vore avhengig av ei tolmodig kone, kan du seia.

– Korleis var tonen på heimebane?

– Då dei heime såg at det byrja å ta form her ute, så fekk eg meg ein heiagjeng, og Astrid har hjelpt til med det ho har kunna. Så det har vore gøy.

Tusenkunstnar: Han er akademikar av utdanning, Olav Akselsen. Men han er son av ein byggmeister, og vaks opp med sag og hammar i hendene. Det viser att i huset hans på Bømlo. Foto: Henrik Mundal Andreassen

Olav Akselsen sin CV avslører at han er akademikar, med utdanning frå Universitetet i Bergen. Men pappa Arne Akselsen var byggmeister, og unge Olav er nærast fødd og oppvaksen med sag og hammar i hendene, under oppveksten på Ås.

– Eg har alltid drive på med snikring, heilt sidan me bygde trehytter då eg var liten gut. Så har eg jobba ein god del i friperiodar og sånn, men eg har ingen formell tømmerutdanning. Eg har vore med og bygd ein del hus, og sett opp litt ting. Men det er sånn på hobbybasis, seier han audmjukt.

– Du lærte det tidleg?

– Ja, det var ein del av oppveksten, det. Far min jobba i byggjebransjen. Det meste er sjølvlært, men eg har vore ein del i miljøet, for å seia det sånn.

Olav Akselsen hadde i mange år hytte til sjøs. Først med den mykje omtala trebåten «Quinden» frå 1937, som han også budde i under studieåra i Bergen, midt på 80-talet.

Original dør: Denne over hundre år gamle døra har ein nydeleg patina. Han og kona Astrid har hatt ein mild feide rundt om døra skal målast, eller ikkje. Truleg får kona viljen sin, og døra blir ståande som ho er. Foto: Henrik Mundal Andreassen

I august 2001 skapte Akselsen, som då var olje- og energiminister, overskrifter, då han havarerte med «Quinden» på veg heim frå Sildajazz i Haugesund. Masta knekte i to og motoren stoppa, og trebåten måtte ha assistanse av redningsskøyta.

Seinare investerte han også i havseglaren «Mammo», ein Bavaria 46. Sistnemnde segla Akselsen og familien rundt med i Spania og Portugal i fem månader, før han blei sjøfartsdirektør i 2010. Begge båtane er no selde.

– Eg opplevde at borna vaks til, og «mannskapet» mønstra av, for å seia det på den måten. Dermed blei det litt mykje båt for berre éin person. Det er ei tid for alt, og no har me flytta på land, slår han fast.

Restarbeid: Også denne skyvedøra stod originalt i det gamle huset i Sæ, og Olav Akselsen har ingen planar om å kasta henne. Foto: Henrik Mundal Andreassen

Olav Akselsen gjorde politisk lynkarriere, etter at han blei vald inn i kommunestyret på Stord som 18-åring i 1983.

Yngst: Olav Akselsen (t.v) blei yngstemann i kommunestyret på Stord, då han kom inn for Arbeiderpartiet i 1983. Akselsen blei myndig berre ein månad før valet i september. Egil Rønnekleiv (t.h) - også han berre 18 år - fekk også kommunestyreplass etter 1983-valet. Saka stod på trykk i Sunnhordland, 16. september 1983. Foto: Faksimile/Sunnhordland

I 1989 blei han vald inn på Stortinget, der han sat i til saman fem periodar, fram til 2009. Høgdepunktet i karrieren er perioden som olje- og energiminister mellom mars 2000 og oktober 2001 - etter at sentrumsregjeringa, med Kjell Magne Bondevik som statsminister, gjekk av etter eit nederlag i Stortinget på eit kabinettspørsmål om energipolitikken.

Avis frå 1889: Då Olav Akselsen reiv huset i Sæ, dukka denne avisa opp i éin av veggjene. Ho er datert 20. april 1889. Foto: Henrik Mundal Andreassen

– Eg hugsar Stortinget la ned arbeidet, og me fekk fri nokre dagar. Onsdag 15. mars ringde Jens Stoltenberg meg, medan eg var heime på Stord, og spurte om eg ville ta imot posten som olje- og energiminister. Eg tenkte meg om i ein time eller to, før eg ringde tilbake og aksepterte.

Dagen etterpå drog Akselsen med snøggbåten til Bergen, stakk innom Dressmann og kjøpte seg ein svart dress. Fredag møtte han i Kongen i statsråd på Slottet.

– Det mest spesielle var at eg ikkje kunne fortelja det til nokon før eg blei innsett, utover til Astrid.

– Korleis var denne tida? Du var 35 år, og olje- og energiminister?

– Det var ei flott tid, med mange gode minne. Det einaste som er dumt med å bli statsråd i ung alder er at det som kjem i ettertid vanskeleg kan måla seg.

– Seier du at perioden som statsråd er vanskeleg å toppa karrieremessig?

– På ein måte, ja.

– Så å toppa for tidleg fører ikkje utelukkande gode sider med seg?

– Nei. Men altså - det var jo ikkje noko alternativ å seia til Jens Stoltenberg at eg ville venta i ti år, ikkje sant? Men det var veldig gøy, og eg har berre gode minne frå den tida. Når det er sagt så lever eg i noet, og å få lov til å vera sjøfartsdirektør tykkjer eg sjølvsagt er kjempegøy.

– Saknar du livet som politikar, og spesielt tida som statsråd?

– Eg har alltid likt å ha det travelt, og ha spennande oppgåver. Men eg veit ikkje om eg skal seia at eg saknar det. Men eg ser tilbake på det med glede.

Tibake på jobb: I oktober i fjor byrja Olav Akselsen i jobb i 10 prosent. På nyåret auka han til 50 prosent. Han har voner om å bli endå betre utover våren. Foto: Henrik Mundal Andreassen

– Korleis var det å bli henta av svart regjeringsbil med mørke glas?

– Du tenkjer ikkje så mykje på det, for du har det så travelt at du må bruka minst mogeleg tid på unødvendige ting, og vera mest mogeleg effektiv. Dei svarte bilane brukte eg berre då eg skulle rekkja noko. Til og frå jobb så brukte eg å spasera, eller ta toget, dersom eg kunne. Men stundom var det praktisk med privat taxi, viss eg kan seia det på den måten.

– Kan statsrådane gå til jobb, altså?

– Eg kjenner ikkje heile biletet, og truleg så er rutinane blitt innskjerpa sidan eg var statsråd. Og så er det jo også sånn at det er skilnad på statsrådane, opp mot trusselvurderingane.

Akselsen hugsar frå tida som statsråd at han var på Bryggen i Bergen med ein tysk ministerkollega. Dei var på Sjøboden og tok seg ei øl. Medan dei sat der fekk dei besøk ved bordet frå nokon som oppsøkte Akselsen, og ville klaga på straumprisane.

– Min tyske kollega hadde mange journalistar frå heimlandet på slep. Dei var overraska over at eg kunne gå ut og snakka med «vanlege» folk. Sjølv tenkjer eg at det var kjempebra. At politikarane har kontakt med folket sikrar kvaliteten i eit demokrati. Så har eg samstundes respekt for at det må takast enkeltomsyn.

– I Brussel sit Jens Stoltenberg som Nato-sjef. Har han teke kontakt medan du har vore sjuk?

– Ja, eg har snakka med han, for å seia det sånn.

– De har kontakt, den dag i dag?

– Me har sporadisk kontakt. Men han har ringt meg, og snakka med meg, det har han. Og så plar han å senda julekort, og sånne ting.

Javel, statsminister: Statsminister Jens Stoltenberg (t.v.) og olje- og energiminister Olav Akselsen la på ein pressekonferanse i desember 2000 fram regjeringa sitt forslag om å delprivatisera inntil ein tredel av Statoil, og selja 20 prosent av staten sin andel i SDØE - Statens direkte økonomiske engasjement. Foto: Terje Bendiksby/Scanpix

– Kva betyr det for deg at Stoltenberg viser at han bryr seg?

– Det betyr mykje, sjølvsagt. Me samarbeidde godt, me to. Me sat blant anna saman i energi- og miljøkomiteen, og sjølvsagt i regjering.

– Er du framleis partimann?

– Altså - i og med at eg har den jobben eg har så har eg tenkt at eg ikkje kan ha to stemmer i det offentlege rom. Så det har ikkje vore aktuelt for meg å sitja i kommunestyret, og sånne ting. Jobben som sjøfartsdirektør tilseier at du til ei kvar tid skal jobba for sitjande regjering. Då føler eg at eg ikkje kan vera så politisk aktiv som eg har vore. Men eg er medlem i Arbeidarpartiet, og går på enkelte møte der.

– Er det innanfor at du er medlem?

– Ja, klart det. Fleire i leiargruppa mi i Sjøfartsdirektoratet har stått på kommunevallister rundt forbi. Det er berre positivt det, at folk er engasjerte sånn. Men som direktør må du halda ein låg profil i det politiske landskapet. Når det er sagt, så har eg samarbeidd godt med dei statsrådane som har komme og gått. Saksfeltet mitt er ikkje så politisk betent. Vanlegvis så er det brei og tverrpolitisk semje på feltet. Eg skal ikkje seia det er avpolitisert, men det er veldig lite partipolitikk på området.

– Er du blitt spurt om å ta eit nytt tak i lokalpolitikken?

– Ja, eg har blitt spurt om å stå på kommunelista. Men det har eg ikkje vore klar for. Litt med bakgrunn i at eg ikkje har tid, og at eg har den jobben som eg har. Dessutan så har eg ikkje vore heilt motivert for å byrja med vatn og kloakk igjen, viss eg kan seia det sånn. Ikkje fordi det ikkje er viktig å sitja i kommunestyret. Men me må byta litt på det. Eg var folkevald i 26 år, så no må nokon andre ta i eit tak.

– Kva tankar gjer du deg om den politiske situasjonen, med eit Ap, som på ein måte er litt i skvis, og slit med identiteten og oppslutninga?

– Eg veit ikkje om eg skal gje meg ut på nokon omfattande analyse. Men eg tykkjer det er dumt at partiet ikkje greier å laga ein politikk som får folk til å tenkja at han løyser kvardagsproblema deira, og at veljarar dermed forsvinn over til andre parti. Men samstundes ser me jo globale trendar som gjer at Donald Trump er president i USA og Boris Johnson er statsminister i Storbritannia, og sånne ting. I 2020 lever me i ei anna verd enn me kanskje har gjort.

Eittpartiregjering: Her er regjeringa Stoltenberg I fotografert i sitt første statsråd på Slottet, fredag 17. mars 2000. Olje- og energiminister Olav Akselsen frå Stord sit nærast, i høgre biletkant. Jens Stoltenberg si første regjering, som varte fram til oktober 2001, var den siste, reine Ap-regjeringa i Noreg. Forutan Akselsen romma ho Anne Kristin Sydnes (utenriks), Karl Eirik Schjøtt-Pedersen (finans og toll), Bjørn Tore Godal (forsvar), Otto Gregussen (fiskeri), Guri Ingebrigtsen (sosial og helse, sosialsaker), Tore Tønne (sosial og helse, helsesaker), Terje Moe Gustavsen (samferdsle), Sylvia Brustad (kommunal), Grete Knudsen (næring og handel), Hanne Harlem (justis og politi), Jørgen Kosmo (arbeid og administrasjon), Karita Bekkemellem Orheim (barn og familie), Bjarne Håkon Hanssen (landbruk), Siri Bjerke (miljøvern), Trond Giske (kyrkje og utdanning) og Ellen Horn (kultur). Foto: Per Løchen/Scanpix

– Som tidlegare olje- og energiminister - bør Noreg bora etter meir olje og gass, eller bør me seia at nok er nok?

– Eg er blant dei som trur at klimaendringane er reelle, og at me må gjera noko for å få ned utsleppa. Så har eg alltid meint at me må gjera ting lokalt og personleg, men med eit globalt tilsnitt. Så lenge det er etterspurnad etter olje og gass i verda, så må me produsera - men sjølvsagt med minst mogeleg utslepp medan me held på. Så me må ikkje stella oss slik i Noreg at andre «overtek» utsleppa for oss. Oljenæringa er openbert ein del av problemet, men eg håpar ho også kan vera ein del av løysinga.

– Kva tankar gjer du deg rundt miljøpolitikken til Ap?

– Det er kanskje dette feltet som har vore vanskelegast å takla for partiet, å klara å ha ein klar bodskap der. Det å ha ein grøn profil, og samstundes ta vare på industrien og industriarbeidsplassar - det er ei vanskeleg øving. Sjølv trur eg på ein kombinasjon der ein får til begge deler, gjennom teknologiske framsteg. Sjølv er eg ein såkalla teknologioptimist, som trur at dei gode og miljøvennlege løysingane vil koma - særleg innanfor transportsektoren. Eg har stor tru på at me vil få bilar og båtar som forureinar langt mindre enn i dag. Men eg sit ikkje med fasit på kva Ap må gjera og ikkje gjera.

– Trur du Jonas Gahr Støre blir statsminister?

– Igjen - eg veit ikkje kor mykje eg skal spekulera, med den posisjonen som eg har. Men eg trur det bør vera ein god sjanse for det enno, ja.

– Forresten - den svarte Dressmann- dressen du kjøpte då du blei statsråd. Har du han framleis?

– Tja - det vil eg tru at eg har.